เมื่อการเลือกตั้งทั่วไปในวันที่ 3 พฤศจิกายน ค.ศ. 2026 ใกล้เข้ามา ผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั่วรัฐแคลิฟอร์เนียต่างได้รับบัตรลงคะแนนและต้องพิจารณามาตรการสำคัญที่มีผลต่ออนาคตของชุมชน หนึ่งในปัญหาที่เร่งด่วนและส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของทุกคนมากที่สุดคือ วิกฤตการณ์ด้านที่อยู่อาศัยและความสามารถในการซื้อบ้าน (Housing Affordability Crisis)

ในงานเสวนาข่าวพิเศษของสื่อชุมชนอเมริกัน (American Community Media - ACOM) เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม ค.ศ. 2026 ผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบายที่อยู่อาศัย ผู้ให้บริการภาคสนาม และนักวิจัย ได้ร่วมกันผ่าตัดและวิเคราะห์ถึงความสำคัญของ ข้อเสนอ 1 (Proposition 1) ต่อเนื่องจากบทความครั้งที่แล้วที่พูดถึงภาพรวมของการเลือกตั้งและกล่าวถึงข้อเสนอ 1 หรือที่เรียกว่า Proposition 1 คร่าว ๆ ไว้บางส่วน บทความฉบับนี้ได้รวบรวมข้อมูลเชิงลึกและรายละเอียดสำคัญจากงานเสวนาดังกล่าว เพื่อช่วยให้พี่น้องชาวไทยและชุมชนเอเชียนอเมริกันเข้าใจถึงทางออกและผลกระทบของมาตรการนี้อย่างรอบด้าน

ส่วนที่ 1: ความรุนแรงของวิกฤตที่อยู่อาศัยในแคลิฟอร์เนีย

ค่าครองชีพที่สูงลิ่วในแคลิฟอร์เนียกำลังสร้างแรงกดดันอย่างหนักต่อครอบครัวชนชั้นแรงงาน ผู้สูงอายุ ทหารผ่านศึก และชุมชนผู้อพยพ ตัวเลขทางสถิติสะท้อนให้เห็นถึงช่องว่างโครงสร้างปัญหาที่ชัดเจน:

• วิกฤตความสามารถในการซื้อบ้าน: มีเพียง 22% ของครัวเรือนในแคลิฟอร์เนียเท่านั้นที่สามารถซื้อบ้านในราคาปานกลางได้ โดยราคาบ้านมัธยฐาน (Median Price) พุ่งสูงถึง $925,000 ขณะที่ผู้เช่าบ้านมากกว่าครึ่งต้องแบ่งรายได้กว่า 30% มาจ่ายค่าเช่า

• ความเหลื่อมล้ำทางเชื้อชาติและชุมชน: วิกฤตินี้กระทบต่อชุมชนผิวสีและชนกลุ่มน้อยอย่างรุนแรง ครอบครัวชาวผิวดำและลาติโนมีเพียงประมาณ 11% เท่านั้นที่สามารถซื้อบ้านได้ เปรียบเทียบกับเกือบ 23% ของครอบครัวผิวขาว นอกจากนี้แม้ชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกันจะมีสัดส่วนเพียง 7% ของประชากรในรัฐ แต่กลับคิดเป็นจำนวนมากถึง 26% ของผู้ไร้บ้าน

• ภาระหนักอึ้งของผู้อพยพและผู้มีรายได้น้อย: ผู้เช่าชาวเอเชียนอเมริกัน ครอบครัวรายได้น้อย และผู้อพยพเผชิญกับภาระค่าใช้จ่ายด้านที่อยู่อาศัยที่สูงมาก เช่นเดียวกับแรงงานเกษตรกร (Farmworkers) ซึ่งเป็นฟันเฟืองสำคัญของเศรษฐกิจเกษตรกรรม แต่ต้องใช้รายได้มากกว่า 60% ไปกับที่พักอาศัยที่มักจะคับแคบและได้มาตรฐานต่ำ

ส่วนที่ 2: ข้อเสนอ 1 (Proposition 1) นำเสนออะไรบ้าง?

ข้อเสนอ 1 (Proposition 1) หรือพระราชบัญญัติพันธบัตรที่อยู่อาศัยสำหรับทหารผ่านศึกและราคาประหยัดแห่งปี 2026 (Veterans and Affordable Housing Bond Act of 2026) จะเป็นการอนุมัติให้รัฐออกพันธบัตรมูลค่า 11.25 พันล้านดอลลาร์ เพื่อสร้างและรักษาบ้านราคาประหยัดทั่วแคลิฟอร์เนีย

วิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิในงานเสวนา—ซึ่งประกอบด้วย โชโอเน ฟลีกาล (Chione Flegal) ผู้อำนวยการบริหาร Housing California, ดร. ไรอัน สมิธ (Dr. Ryan Smith) ประธานและซีอีโอ St. Joseph Center, เจสสิก้า ฮิตช์ค็อก (Jessica Hitchcock) กรรมการผู้จัดการฝ่ายวิจัย California Housing Partnership และ ฟรานซิสโก ดูเอนัส (Francisco Dueñas) ผู้อำนวยการบริหาร Housing Now!—ได้เน้นย้ำตรงกันว่า แม้มาตรการนี้จะไม่ใช่ไม้วิเศษที่แก้ปัญหาได้ทั้งหมดในพริบตา แต่ Prop 1 มุ่งเน้นการให้ความช่วยเหลือที่ตรงจุดผ่านโครงการสำคัญดังนี้:

1. การขยายที่อยู่อาศัยให้เช่าราคาประหยัด (5.1 พันล้านดอลลาร์): จัดสรรผ่านโครงการ Multifamily Housing Program (MHP) ซึ่งเป็น "มาตรฐานทองคำ" ของรัฐในการสร้างบ้านราคาประหยัดสำหรับทหารผ่านศึก ครอบครัว ผู้สูงอายุ และผู้พิการ โดย 10% ของงบประมาณจะมุ่งเน้นไปที่กลุ่มผู้มีรายได้น้อยขั้นวิกฤต เช่น พนักงานดูแลเด็กและผู้ดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่คอยขับเคลื่อนชุมชนของเรา

2. สนับสนุนการมีบ้านเป็นของตนเอง (2.3 พันล้านดอลลาร์): ผ่านโครงการสินเชื่อบ้าน CalVet, CalHome และกองทุนช่วยเหลือการซื้อบ้าน เพื่อช่วยสนับสนุนเงินดาวน์และค่าใช้จ่ายในการปิดการขาย ช่วยให้ทหารผ่านศึกและผู้ซื้อบ้านครั้งแรกสามารถก้าวข้ามอุปสรรคราคาบ้านได้

3. การป้องกันการขับไล่และการรักษาบ้านเดิม (950 ล้านดอลลาร์): ผ่านกองทุน Portfolio Reinvestment Program (750 ล้านดอลลาร์) และ Community Anti-Displacement and Prevention Program (200 ล้านดอลลาร์) เพื่อซื้อและปรับปรุงอาคารที่พักอาศัยเดิม ปกป้องบ้านราคาประหยัดกว่า 3,200 ยูนิต ไม่ให้ถูกเปลี่ยนเป็นราคาท้องตลาดและป้องกันไม่ให้ครอบครัวรายได้น้อยหรือผู้สูงอายุต้องถูกไล่ออกจากชุมชน

4. งบประมาณเฉพาะกิจสำหรับชุมชนและกลุ่มเปราะบาง: ประกอบด้วยเงินสนับสนุนที่อยู่อาศัยสำหรับแรงงานเกษตรกรและชนเผ่าพื้นเมือง (450 ล้านดอลลาร์ผ่านกองทุน Joe Serna, Jr. และ 200 ล้านดอลลาร์สำหรับชนเผ่า) รวมถึงที่อยู่อาศัยสำหรับนักศึกษา (350 ล้านดอลลาร์ในระบบ UC และ CSU) พร้อมบริการสนับสนุนสุขภาพจิตและการเยียวยาแบบองค์รวม (Wraparound Services) สำหรับผู้ไร้บ้าน

ส่วนที่ 3: ไขข้อข้องใจและคำถามคาใจของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

• ข้อเสนอ 1 เป็นการขึ้นภาษีใหม่หรือไม่?

o ไม่ใช่ ผู้เชี่ยวชาญยืนยันว่าพันธบัตรนี้ไม่ใช่การขึ้นภาษีใหม่ แต่เป็นการใช้เครดิตการกู้ยืมของรัฐผ่านกองทุนทั่วไป (General Fund) ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานที่แคลิฟอร์เนียใช้สร้างโครงสร้างพื้นฐานระยะยาว เช่น ระบบน้ำดื่มสะอาด สวนสาธารณะ และระบบขนส่ง ยิ่งไปกว่านั้น การวิเคราะห์ชี้ว่าเงินออมจากค่าเช่าที่ต่ำกว่าราคาตลาดในระยะยาว (มูลค่ากว่า 1.32 หมื่นล้านดอลลาร์ในช่วง 55 ปี) มีมูลค่าสูงกว่าต้นทุนการออกพันธบัตรเสียอีก

• ครอบครัวผู้อพยพที่ไม่มีเอกสาร (Undocumented) หรือครอบครัวสถานะผสม (Mixed-status) จะได้รับประโยชน์หรือไม่?

o ได้รับ นโยบายนี้แตกต่างจากนโยบายรัฐบาลกลางบางประเภท รัฐแคลิฟอร์เนียไม่ได้ห้ามมิให้ผู้อพยพที่ไม่มีเอกสารหรือครอบครัวสถานะผสมได้รับประโยชน์จากโครงการที่อยู่อาศัยของรัฐ จึงเป็นเบาะรองรับทางสังคมที่สำคัญในยามที่นโยบายระดับชาติมีความเข้มงวด

• ทำไมจึงเลือกออกเป็นพันธบัตรแทนที่จะใช้งบประมาณทั่วไป?

o ความเร่งด่วนและปริมาณงาน: ปัจจุบันมีโครงการที่อยู่อาศัยราคาประหยัดที่ "พร้อมก่อสร้าง" (Shovel-ready) กว่า 40,000 ยูนิตทั่วรัฐ ที่ต้องหยุดชะงักลงเพราะขาดเงินทุนก้อนสุดท้าย Prop 1 จะช่วยให้โครงการเหล่านี้เดินหน้าได้ทันทีภายในเวลาไม่กี่ปี แทนที่จะต้องรอไปอีกเป็นทศวรรษ

บทสรุปและก้าวต่อไป

ข้อเสนอ 1 ถูกออกแบบให้เป็นก้าวแรกที่สำคัญบนเส้นทาง 5 ถึง 10 ปี ในการแก้ไขปัญหาระบบรากเหง้าของวิกฤตที่อยู่อาศัยในแคลิฟอร์เนีย ตลอดวงจร 55 ปีข้างหน้า ทางผู้เสนอนโยบายคาดว่ามาตรการนี้จะช่วยเหลือครัวเรือนมากกว่า 500,000 ครัวเรือน (หรือชาวแคลิฟอร์เนียกว่า 1.4 ล้านคน) สร้างเงินออมค่าเช่าเกือบ 500 ล้านดอลลาร์ต่อปี และสนับสนุนการจ้างงานในภาคการก่อสร้างกว่า 29,000 ตำแหน่ง

ในฐานะพลเมืองและผู้อยู่อาศัยที่มีสิทธิเสียงในแคลิฟอร์เนีย การมีส่วนร่วมทางการเมืองและการใช้สิทธิเลือกตั้งในวันที่ 3 พฤศจิกายน 2026 นี้ คือพลังสำคัญในการกำหนดทิศทางอนาคต คุณสามารถใช้สิทธิผ่านการลงคะแนนทางไปรษณีย์ หรือหย่อนบัตรลงในกล่องเหล็กนิรภัยที่ปลอดภัยเพื่อความมั่นใจ

สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตรวจสอบสถานะการลงทะเบียนหรือค้นหาจุดหย่อนบัตรในท้องถิ่น สามารถเยี่ยมชมเว็บไซต์ทางการของสำนักงานเลขาธิการแห่งรัฐแคลิฟอร์เนียได้ที่ sos.ca.gov

บทความ: วลัยพรรณ เกษทอง

ภาพ: https://www.kqed.org/voterguide/california/proposition-1