ธุดงควัตร : ไม่ใช่เพื่อ ทรมานตน แต่เพื่อ ทำใจให้เบา

ไม่ใช่เพื่อ แสดงความพิเศษ แต่เพื่อ ตัดสิ่งเกินจำเป็น

ธุดงควัตร แบบอย่างแห่งความเรียบง่าย

ทำให้ชาวบ้านเห็นภาพของนักบวชผู้สละอุทิศตน เป็นผลให้เกิดแรงบันดาลใจต่อศรัทธา ขอจำเริญพร ธรรมะสบายๆ สไตล์วัดพระธาตุทุ่งเศรษฐี ตามที่ไดติดตามกระแสการเดินธุดงค์ของคณะพระสงฆ์ที่เดินเพื่อสันติภาพ “Walk for Peace” ซึ่งเห็นแล้วเป็นภาพที่น่าปราบปลื้ม น่าเคารพศรัทธาอย่างยิ่ง ธุดงควัตร 13 ตามเจตนารมณ์ทางพระพุทธศาสนานั้น เป็นข้อปฏิบัติพิเศษที่พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตแก่ภิกษุผู้มีความเพียรยิ่ง เพื่อขัดเกลากิเลสให้เบาบาง มิใช่ข้อบังคับในพระวินัย แต่เป็น “วัตรเสริม” สำหรับผู้มุ่งความสันโดษ มักน้อย ได้กระทำความเพียรอย่างเคร่งครัด

การเดินเพื่อสันติภาพ Walk for Peace จึงเป็นการแสดงเจนตารมณ์แห่งสันติภายในตนออกมาเพื่อส่งไปให้ชาวโลกรู้ว่า แท้จริงทุกคนต่างแสวงหาความสงบสุขอย่างอารยชน พร้อมกันนั้นยังได้แสดงเจตนารมณ์ให้เป็นสัญลักษณ์แห่งสันติภาพเพื่อโลก เพื่อมหาชน The world Peace. หรือ Peace of The world. แต่คณะสงฆ์ผู้เป็นประธานเดินธุดงค์ ท่านกลับใช้คำว่า Walk for Peace.

จะเห็นได้ว่าท่านเลือใช้คำที่ให้ความหมายแคบลง แต่กลับเป็นเจตนารมณ์ของชนผู้เจริญแล้วมองว่าลึกซึ้งเขาถึงได้อย่างเป็นรูปธรรมมากกว่า โดยผู้เจริญแล้วย่อมไม่ปรารถนา หรือไม่ประสงค์ความเบียดเบียน อาจเรียกว่าตามพุทธพจน์ว่า อพฺยาปชฺฌํ สุขํ โลเก.“ความไม่เบียดเบียน เป็นสุขในโลก” (วิ.มหา. 4/6, ขุ.อุ. 25/86)

ทีนี้คำว่า ธุดงค์ มาจากภาษาบาลี แปลว่า “องค์ธรรมเครื่องสลัดออก” หมายถึงเครื่องมือสลัดกิเลส ได้แก่ ความยึดติดในลาภ ยศ สุข และความสะดวกสบาย

ที่มาในพระไตรปิฎก

แม้ธุดงค์ 13 จะไม่ได้จัดเป็นสิกขาบทในพระวินัยปิฎก แต่มีปรากฏชัดในพระสูตรและอรรถกถา โดยเฉพาะในมหานิทเทส แห่งขุททกนิกาย ซึ่งแจกแจงรายละเอียดธุดงควัตร 13 อย่างเป็นระบบ กล่าวถึงคุณของภิกษุผู้มักน้อย สันโดษ ใน มหาสีหนาทสูตรแห่ง มัชฌิมนิกาย แนวคิดเรื่องความสันโดษและไม่คลุกคลี ปรากฏใน สังยุตตนิกาย หลายแห่ง

ในสายอรรถกถา เช่น วิสุทธิมรรค ได้รวบรวมและอธิบายธุดงค์ 13 ไว้อย่างละเอียดตามแนวปฏิบัติพระอริยสาวก โดยสรุป ธุดงควัตร 13 ข้อ มีแสดงไว้ดังนี้

หมวดผ้าจีวร (เครื่องนุ่งห่ม)

1.ปังสุกูลิกังคะ: ถือผ้าบังสุกุลเป็นวัตร

2. เตจีวริกังคะ: ถือไตรจีวรเป็นวัตร

หมวดอาหาร (การขบฉัน)

3. ปิณฑปาติกังคะ: ถือเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร

4. สปทานจาริกังคะ: ถือเที่ยวบิณฑบาตตามลำดับบ้านเป็นวัตร

5. เอกาสนิกังคะ: ถือนั่งฉันที่อาสนะเดียวเป็นวัตร

6. ปัตตปิณฑิกังคะ: ถือฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร

7. ขลุปัจฉาภัตติกังคะ: ถือห้ามภัตที่เขานำมาถวายภายหลังเป็นวัตร

หมวดที่อยู่อาศัยเสนาสนะ

8. อารัญญิกังคะ: ถืออยู่ป่าเป็นวัตร

9. รุกขมูลิกังคะ: ถืออยู่โคนต้นไม้เป็นวัตร

10. อัพโภกาสิกังคะ: ถืออยู่กลางแจ้งเป็นวัตร

11. สุสานิกังคะ: ถืออยู่ป่าช้าเป็นวัตร.

12. ยถาสันถติกังคะ: ถือเสนาสนะตามมีตามได้เป็นวัตร

หมวดความเพียร ความแกล้วกล้าที่อาจหาญ

13. เนสัชชิกังคะ: ถือการไม่นอนเป็นวัตร

พระพุทธเจ้าทรงมุ่งหมายอะไร?

1. เพื่อความสันโดษ พระองค์ทรงสรรเสริญภิกษุผู้ “มักน้อย สันโดษ ไม่คลุกคลี” ว่าเป็นผู้ใกล้ต่อความหลุดพ้น เพราะเมื่อความต้องการลดลง ใจก็เบาและพร้อมต่อสมาธิ

2. เพื่อเร่งรัดความเพียร การอยู่ป่า โคนไม้ หรือป่าช้า ทำให้เห็นความไม่เที่ยงและความตายชัดเจน เกิดความไม่ประมาท ซึ่งพระพุทธเจ้าตรัสว่าเป็นทางแห่งอมตธรรม

3. เพื่อสลัดอัตตาและความยึดมั่น ธุดงค์มิใช่การทรมานตน (อัตตกิลมถานุโยค) ซึ่งพระองค์ทรงปฏิเสธในปฐมเทศนา แต่เป็นทางสายกลางที่ใช้ “ความเรียบง่าย” เป็นเครื่องมือ ไม่ใช่ความทรมาน

4. เพื่อเป็นแบบอย่างแห่งสมณะ ภิกษุผู้ถือธุดงค์อย่างถูกต้อง เป็นภาพสะท้อนของชีวิตนักบวชผู้สละโลกอย่างแท้จริง ทำให้ศรัทธาของสาธุชนตั้งมั่นในพระศาสนา

หลักสำคัญที่ต้องเข้าใจ

ธุดงค์ ไม่ใช่เครื่องวัดความเป็นพระอริยะ ไม่ใช่ข้อบังคับสำหรับภิกษุทุกรูป หากปฏิบัติด้วยมานะหรือโอ้อวด ย่อมผิดเจตนารมณ์ พระพุทธเจ้าทรงเน้น “เจตนา” เป็นหัวใจของกรรม การถือธุดงค์จึงต้องตั้งอยู่บนปัญญา มิใช่อัตตา ดังนั้น ความว่าง จึงเป็นอิสระแห่งใจ ปราศจากความยึดมั่น ว่าตัวว่าตนนี้เป็นของเรา เข้ากับหลักอนัตตา "สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา" ธรรมทั้งหลายไม่ใช่ตัวตน

ดังนั้น ธุดงควัตร 13 จึงมิใช่เพื่อความพิเศษ แต่เพื่อความบริสุทธิ์ มิใช่เพื่อทรมานกาย แต่เพื่อปล่อยวางใจ เป็นไปเพื่อ ความมักน้อย สันโดษ ไม่ยึดมั่น และความเพียรเพื่อพระนิพพาน

"เมื่อกายเรียบง่าย ใจก็มีพื้นที่สำหรับปัญญา"

"เมื่อความต้องการลดลง ทางแห่งความหลุดพ้นก็เปิดกว้าง"

การเดินเพื่อสันติภาพของพระสงฆ์เอเชียในสหรัฐอเมริกา จึงเป็นประโยชน์ทั้งทางโลก และทางธรรม

ขอเชิญร่วมสมทบทุนทอดผ้าป่าสามัคคีเนื่องในวัน "มาฆบูชา" กำหนดการทางวัดจัดกิจกรรม ในวันอาทิตย์ที่ 1 มีนาคม ศกนี้ เพื่อสนับสนุนถวายบำรุงส่งเสริมเติมค่าน้ำ ค่าแก๊ส ค่าไฟฟ้า และเพื่อพัฒนาเสนาสนะที่อยู่อาศัยของวัดพระธาตุทุ่งเศรษฐี ได้โดย Donation check payable to "Buddhist Meditation Society" หรือ Wat Phrathat Thongsethi ส่งไปตามที่อยู่ที่แจ้งไว้นี้ 6763 East Avenue H. Lancaster CA 93535 ส่วนท่านที่สะดวก Transfer money with Zelle ก็โอนด้วยเบอร์ (562) 249 - 3789 ขออนุโมทนาบุญ มา ณ โอกาสนี้ด้วย รูปขอจำเริญพร