ธรรมะสมสมัย

หลวงพ่อไสว ชมไกร



ปริญญาอยู่ที่กระดาษ ความสามารถอยู่ที่การกระทำ

ขอจำเริญพร ธรรมะสบายๆ สไตล์วัดพระธาตุทุ่งเศรษฐี ค่านิยมที่ควรใส่ใจ : ความสามารถที่พิสูจน์ได้ สังคมควรยกย่อง "คนเก่งและคนดี" มากกว่า "คนมีใบปริญญา" โลกที่การแข่งขันทวีความเข้มข้นขึ้นทุกวัน ผู้คนต่างพยายามแสวงหาความสำเร็จด้วยวิถีทางที่แตกต่างกัน บางคนมุ่งมั่นศึกษาหาความรู้เพื่อพัฒนาตนเอง ขณะที่บางคนกลับมุ่งแสวงหาเพียง "วุฒิการศึกษา" เพื่อใช้เป็นเครื่องประดับสถานะทางสังคม

เราจะพบว่าปริญญาบัตรเป็นเพียงหลักฐานที่แสดงว่าบุคคลหนึ่งได้ผ่านการศึกษาในระดับหนึ่งเท่านั้น หากไม่ได้นำความรู้ไปพัฒนาตน พัฒนางาน และพัฒนาสังคม ปริญญานั้นก็เป็นเพียงกระดาษแผ่นหนึ่ง ที่มิอาจสร้างคุณประโยชน์แก่ใครได้ พระพุทธศาสนาไม่เคยสอนให้มนุษย์วัดคุณค่ากันที่เครื่องหมายภายนอก แต่ทรงสอนให้วัดกันที่ "คุณธรรม" และ "การกระทำ" ดังพระพุทธพจน์ว่า

"น ชจฺจา วสโล โหติ น ชจฺจา โหติ พฺราหฺมโณ"

"คนจะเป็นคนเลวหรือคนประเสริฐ มิใช่เพราะชาติกำเนิด แต่เป็นเพราะการกระทำ"

แม้พุทธพจน์นี้จะตรัสถึงชาติกำเนิด แต่หลักธรรมเดียวกันย่อมประยุกต์ใช้กับวุฒิการศึกษาได้เช่นกัน เพราะความเป็นคนดีหรือคนเก่ง มิได้เกิดจากจำนวนปริญญาที่ครอบครอง หากเกิดจากการประพฤติปฏิบัติที่ถูกต้องและเป็นประโยชน์แก่ส่วนรวม ตามหลักพระพุทธศาสนา ปัญญาที่แท้ต้องทำให้ชีวิต และสังคมดีขึ้น ดังนั้น พระพุทธศาสนาจึงยกย่องผู้ที่ "รู้จริง ทำจริง และเป็นคนดี" มากกว่าผู้ที่มีเพียงความรู้แต่ไร้คุณธรรม

การแข่งขันในสังคมไทย

ปัจจุบันการแข่งขันในสังคมไทย ไม่ว่าจะเป็นการสอบเข้าศึกษา การสอบบรรจุเข้ารับราชการ หรือการแข่งขันเพื่อความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน การแข่งขันเป็นสิ่งที่ดี หากแข่งขันกันด้วยความสามารถ ความเพียร และความสุจริต แต่เมื่อใดที่ค่านิยมของสังคมยกย่อง "ตำแหน่ง" มากกว่า "คุณค่า" หรือยกย่อง "ใบปริญญา" มากกว่า "ฝีมือ" เมื่อนั้นการแข่งขันก็อาจเปลี่ยนเป็นความโลภ ความอยากได้ อยากมี และอยากเป็น จนบางคนยอมละทิ้งหลักธรรมและศีลธรรม

กรณีการทุจริตในการสอบคัดเลือกบุคลากร ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่เคยปรากฏเป็นข่าวใหญ่ในประเทศไทย เป็นบทเรียนสำคัญที่สะท้อนให้เห็นว่า เมื่อความสำเร็จถูกมองเป็นเพียง "ปลายทาง" โดยไม่คำนึงถึง "วิธีการ" ความไม่ซื่อสัตย์ก็มีโอกาสเข้ามาแทนที่ความเพียร ความสามารถ และความยุติธรรม ผลเสียไม่ได้เกิดเฉพาะกับผู้ที่กระทำผิด หากแต่เกิดกับผู้ที่ตั้งใจศึกษาอย่างสุจริต เกิดกับหน่วยงานของรัฐที่สูญเสียความน่าเชื่อถือ และท้ายที่สุด ประชาชนทั้งประเทศต้องเป็นผู้รับผลจากการที่บุคลากรซึ่งอาจขาดความสามารถหรือขาดคุณธรรมเข้าไปปฏิบัติหน้าที่ นี่คือผลของ โลภะ ที่ครอบงำจิตใจ และเป็นตัวอย่างของ อกุศลมูล คือ โลภะ โทสะ และโมหะ ซึ่งเป็นรากเหง้าของปัญหาสังคมทั้งหลาย

พระพุทธศาสนาสอนให้แข่งขันกับตนเอง

พระพุทธองค์มิได้ทรงสอนให้เราเอาชนะผู้อื่น แต่ทรงสอนให้เอาชนะกิเลสในใจตนเอง ดังพระดำรัสว่า "ชนะผู้อื่นพันครั้ง ไม่ประเสริฐเท่าชนะตนเองเพียงครั้งเดียว"

การชนะตนเอง คือ การชนะความโลภ ความหลง ความอิจฉา และความอยากได้โดยมิชอบ เมื่อชนะใจตนเองได้แล้ว การกระทำทุกอย่างย่อมตั้งอยู่บนความซื่อสัตย์สุจริต บุคคลที่มีความสามารถอย่างแท้จริง จะไม่กลัวการแข่งขัน เพราะเชื่อมั่นในความเพียรของตนเอง ส่วนผู้ที่เลือกใช้วิธีทุจริต แม้อาจได้ชัยชนะชั่วคราว แต่ย่อมไม่อาจชนะความละอายต่อมโนธรรมของตนเองได้

สังคมควรยกย่อง "คนทำงานเป็น"

พระพุทธองค์ตรัสว่า

"โย จ วสฺสสตํ ชีเว กุสีโต หีนวีริโย

เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย วิริยมารภโต ทฬฺหํ"

ผู้เกียจคร้าน แม้มีชีวิตอยู่ตั้งร้อยปี ก็ไม่ประเสริฐเท่าผู้มีความเพียรแม้เพียงวันเดียว ความเพียร ความรับผิดชอบ และการลงมือทำ คือเครื่องพิสูจน์คุณค่าของคน มิใช่จำนวนใบประกาศนียบัตรที่สะสมไว้ หากสังคมไทยหันมายกย่องผู้มีทักษะ มีฝีมือ มีจิตบริการ มีคุณธรรม และทำงานเพื่อประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าการยกย่องเพียงวุฒิการศึกษา เราจะได้บุคลากรที่มีทั้ง "ความรู้คู่คุณธรรม" ซึ่งเป็นรากฐานของการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ดังพุทธภาษิตที่ควรยึดถือเป็นหลักในการดำเนินชีวิตว่า "อตฺตนา โจทยตฺตานํ" จงเตือนตนเอง และพัฒนาตนเองอยู่เสมอ

"โลกทุกวันนี้มิได้ขาดคนมีปริญญา แต่กำลังขาดคนที่มีศีล มีธรรม และมีความรับผิดชอบต่อส่วนรวม หากเราสร้างคนให้มีทั้งปัญญาและคุณธรรม ความเจริญก็จะเกิดขึ้นอย่างมั่นคง เพราะปริญญาสร้างอาชีพได้ แต่คุณธรรมสร้างความน่าเชื่อถือ และความน่าเชื่อถือเท่านั้นที่สร้างความเจริญให้แก่สังคมได้อย่างยั่งยืน."

ขอเชิญร่วมเป็นเจ้าภาพ ทอดผ้าป่าถวายช่วย ค่าน้ำ - ค่าไฟ ตามสมควรแก่กำลัง เพื่อสั่งสมบุญถวายเป็นพุทธบูชา และเพื่อสนับสนุนวัดให้เกิดประโยชน์ส่วนรวม โดย Donation check payable to "Buddhist Meditation Society" หรือ Wat Phrathat Thongsethi ส่งไปตามที่อยู่ที่แจ้งไว้นี้ 6763 East Avenue H. Lancaster CA 93535-7849 ส่วนท่านที่สะดวก Transfer money with Zelle ก็โอนด้วยเบอร์ (562) 249 - 3789 ขออนุโมทนาบุญ มา ณ โอกาสนี้ด้วย รูปขอจำเริญพร